Trực diện, gai góc, dã man, Trại Buôn Người có thể nói là bộ phim Việt hiếm hoi khai thác thành công một đề tài gây nhức nhối trong xã hội.
Ngay trong ngày đầu tiên khởi chiếu chính thức, Trại Buôn Người đã ghi nhận mức doanh thu hơn 28 tỷ đồng tại phòng vé. Sự đón nhận này cho thấy sức hút không nhỏ của một tác phẩm chọn khai thác đề tài xã hội gai góc.
Bước vào rạp với tâm thế mong đợi một làn gió mới cho dòng phim sinh tồn Việt Nam, bộ phim thực sự mang đến một trải nghiệm nghẹt thở và chỉn chu ngoài mong đợi. Tác phẩm của vợ chồng đạo diễn Toni Dương Bảo Anh và Mèo Bích Trang chọn cách nhìn trực diện vào hiện thực dã man của những cái bẫy lừa đảo xuyên biên giới trên cái mác hào nhoáng “việc nhẹ, lương cao”. Ở đó, giá trị con người bị tước đoạt, chỉ còn là những con số được in trên áo đồng phục như những món hàng trong một dây chuyền sản xuất. Danh tính bị xóa bỏ, quyền làm người cũng không còn, họ bị kiểm soát bằng bạo lực và phải bán sức, bán cả lương tâm để “mài” ra tiền và mạng sống được quyết định bằng KPI họ tạo ra. Từ đây, Trại Buôn Người không chỉ kể một cuộc đào thoát khỏi nơi không còn nhân tính mà còn đặt nhân vật vào cuộc chiến giành lại thứ tưởng như đơn giản nhất: quyền được là chính mình.
Quy mô hoành tráng nhất
Trại Buôn Người kể về hành trình của nhân vật Ny (Steven Nguyễn), một thanh niên miền Tây chất phác vì muốn giải cứu cô em gái nhẹ dạ cả tin Út Đẹt (Huỳnh Minh Kiên) mà bản thân cũng bị tổ chức lừa đảo xuyên biên giới bắt giữ. Sau khi bị bắt vào nơi được gọi là “trại”, Ny không còn là Ny mà trở thành “số 700”, phải đối mặt với thực tế khốc liệt tại đây: các nạn nhân bị tịch thu giấy tờ, điện thoại, không còn tên tuổi mà được gọi bằng những mã số trên lưng áo, bị bóc lột sức lao động dưới sự quản lý cực đoan của nhân vật Tài (Quách Ngọc Ngoan).
Ny vừa phải tìm cách bảo vệ em gái, vừa bí mật liên kết với những nạn nhân khác để lên kế hoạch trốn thoát. Câu chuyện phim từ nỗ lực giải cứu cá nhân dần phát triển thành một cuộc nổi dậy tập thể của những con người bị dồn vào đường cùng, cố gắng phá vỡ hệ thống giam giữ để tìm đường trở về.
Ảnh: NSX
Một điểm đập vào mắt người xem ngay từ phần đầu phim là quy mô đại cảnh vô cùng hoành tráng khi quy tụ số lượng thành viên đoàn phim và diễn viên tham gia đông nhất, lên đến hơn 10.000 người, lập cả Kỷ lục Việt Nam về đoàn phim "khủng" nhất. Việc huy động lượng lớn diễn viên quần chúng trong không gian cầm tù giúp lột tả hiệu quả sự ngột ngạt, bất lực của các nạn nhân.
Sự hoành tráng này không dừng lại ở số lượng mà còn đến từ quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng của bộ đôi đạo diễn trong suốt 5 năm ấp ủ. Để tái hiện chính xác cuộc sống bên trong sào huyệt lừa đảo, ê-kíp đã tiến hành nghiên cứu, khảo sát thực tế tận nơi tại các vùng cận biên. Đặc biệt, phim tăng độ chân thực bằng việc mời chính nạn nhân buôn người ngoài đời thực tham gia đóng phim và chia sẻ thêm chất liệu từ câu chuyện của mình. Nhờ sự đầu tư bài bản này, bối cảnh khu trại, các mánh khóe bóc lột cho đến mảng hành động, đấm đá thực tế trong phim đều mang lại cảm giác chân thực, không bị cảm giác phụ thuộc vào kỹ xảo CGI.
Nhịp phim dồn dập tịnh tiến, hành động quá thật nhìn là thấy đau
Trại Buôn Người mở đầu khá nhẹ nhàng bằng khung cảnh miền Tây quen thuộc, lễ hội truyền thống cùng những vụ tống tiền nhìn thì nguy hiểm nhưng thực chất là vô hại. Phần đầu phim mang lại cảm giác thư giãn nhưng cũng có thể khiến người xem thấy nhàm chán, thiếu điểm nhấn. Tuy nhiên, sự thư thả này nhanh chóng bị dập tắt khi dẫn dắt khán giả vào sâu bên trong sào huyệt buôn người. Từ đây, phim bóc tách những góc tối với cấp độ dã man tăng dần. Sự tàn nhẫn bắt đầu từ nắm đấm, đòn roi cảnh cáo, dần thành tiếng súng, tệ nạn hãm hiếp rồi đến buôn bán nội tạng. Quy mô thương vong cũng tăng tiến tương tự, từ sự hy sinh của một mạng người, rồi thêm một mạng, ngày càng tàn khốc với cảnh hoang tàn đổ vỡ và cuối cùng là sự hỗn loạn không thể kiểm soát từ một tập thể chăm chăm tìm đường thoát thân như ong vỡ tổ.
ẢNh: NSX
Song hành với nhịp phim căng thẳng là những pha hành động, đánh đấm đầy thực tế. Không cần sử dụng các thế võ cao siêu hay kỹ xảo chuyên nghiệp, các phân đoạn đấm đá, rượt đuổi trong phim cơ bản nhưng lại lột tả được sự khốc liệt của ranh giới sinh tồn. Mỗi đòn đánh nhìn là thấy đau, giúp người xem cảm nhận trực diện sự tàn nhẫn ở một nơi mà mạng người bị bán rẻ.
Lúc đó, người xem mới thực sự cảm nhận được ý tưởng "từ một cái tên trở thành một con số" không hề liên quan đến Squid Game mà bộ phim bấy giờ vẫn bị so sánh là “quá giống”. Những chiếc áo đánh số cho thấy một thực tế khi đã bước qua cánh cổng này, mọi danh tính cá nhân đều bị xóa bỏ. Không còn là Ny, Báu, Út Đẹt hay ai cả, mỗi người chỉ là một đơn vị lao động bị sử dụng, trừng phạt rồi thay thế.
Nhìn chung, diễn biến của phim không hề khó đoán. Đạo diễn không làm cho câu chuyện trong Trại Buôn Người trở nên cầu kỳ, hóc búa mà tập trung vào trực diện, bản năng con người như thế nào thì trong phim diễn ra y như vậy. Có người tốt, có kẻ xấu, có người vì đám đông, có người vì cá nhân, người thấy lợi trước mắt thì sinh lòng tham, người một lòng muốn thoát khỏi cái ác. Nhưng diễn biến phim mới là thứ khiến khán giả càng xem càng bị cuốn theo.
Ảnh: NSX
Tuyến nhân vật đa dạng tạo nên thông điệp lớn
Điều Trại Buôn Người đã làm được là xây dựng một hệ thống nhân vật đa dạng. Bộ phim không tập trung xây dựng hào quang cho một cá nhân mà khắc họa bức tranh tập thể với nhiều mảnh đời khác nhau. Phần lớn các nạn nhân ở đây là những người lao động nghèo, mang trên mình áp lực mưu sinh để rồi vô tình trở thành mồi ngon cho chiếc bẫy "việc nhẹ lương cao". Cũng có người dấn thân vào nguy hiểm để tìm kiếm người thân như Ny, có người làm nhiệm vụ, từ đó giúp bộ phim không bị đơn điệu, đồng thời phản ánh chân thực các khía cạnh khác nhau của một vấn nạn xã hội có thật.
Phim cũng phân bổ đất diễn hợp lý, tạo điều kiện cho dàn diễn viên thể hiện được sự tròn vai của mình thông qua từng nét tính cách riêng biệt. Vào vai nam chính Ny, Steven Nguyễn không còn là người hùng điện ảnh. Anh mang đến hình ảnh một người đàn ông lỳ lợm, hành động vì bản năng bảo vệ gia đình và kiên trì đến cùng, một sự thể hiện vừa vặn với tinh thần sinh tồn thô ráp của phim. Trong khi đó, Huỳnh Minh Kiên trong vai Út Đẹt lại thể hiện sự tiến bộ rõ rệt về diễn xuất. Cô lột tả thành công nét lương thiện, có chút ngây thơ nhưng đôi lúc lại phiền phức - một nét tâm lý của một cô em gái luôn có anh trai che chở.
Sự xuất hiện của Tùng Mint trong vai cảnh sát ngầm cũng là một điểm sáng. Anh thể hiện được nét nội tâm sắt đá, sự lì đòn và các phân đoạn hành động được anh xử lý mượt mà, dứt khoát.
Ảnh: NSX
Ngay cả phe phản diện cũng ấn tượng không kém. Từ giao diện “búng ra” giang hồ của Quách Ngọc Ngoan đến sự điên cuồng, máu lạnh của "Chó điên" Kore Hải Anh đều đủ sức tạo áp lực cho người xem ngay từ khi họ xuất hiện. Phe phản diện được xây dựng như một bộ máy vận hành chuyên nghiệp, vô cảm, biến khu trại thành một nơi đáng sợ thực sự chứ không chỉ nằm trên lời gào thét, ồn ào.
Trong những mảnh đời đó, nhân vật để lại nhiều dư âm và lấy đi nhiều cảm xúc nhất có thể nói là vai diễn của Đinh Viết Tường. Vào vai một cậu bé mắc bệnh thần kinh, bị những người xung quanh xa lánh, kỳ thị, nhân vật này tưởng chừng như chỉ là một nét chấm phá mờ nhạt nhưng nét diễn quá thực của Tường khiến người xem không thương không được. Những diễn biến nghiệt ngã, đau đớn sau đó của cậu và người mẹ còn tạo nên một khoảng lặng đầy ám ảnh. Tuy nhiên, cũng hơi tiếc vì phân đoạn cảm xúc này diễn ra khá nhanh vì nếu dành nhiều thời lượng hơn, phim đã có thể lấy nước mắt của người xem nhiều hơn.
Bên cạnh lời cảnh tỉnh về nạn buôn người đã được thể hiện quá trực diện, Trại Buôn Người còn chứng minh rằng ngay cả ở một nơi tù túng, khắc nghiệt và vô nhân tính nhất, tình người vẫn luôn tồn tại. Đó có thể là tình cảm lứa đôi, tình thương giữa những người đồng cảnh ngộ, sự đồng cảm giữa các nạn nhân hay tình anh em, bạn bè.
Ảnh: NSX
Thêm vào đó còn là thông điệp về sự đoàn kết để sinh tồn: Đoàn kết thì sống, phản nhau thì chết. Sự sống sót của tập thể phụ thuộc hoàn toàn vào sự đồng lòng. Chỉ cần xuất hiện một "con sâu làm rầu nồi canh" thì cái chết sẽ ập ngay đến trước mắt. Ngược lại, mỗi khi có người gặp biến cố, tập thể không lạnh lùng ngó lơ, không phó mặc cho số phận mà đồng tâm đùm bọc nhau thì không gì là không thể vượt qua.
Quy luật sinh tồn này không chỉ đúng với các nạn nhân mà còn được thể hiện lên cả phe phản diện. Ban đầu, tổ chức tội phạm này hoạt động như một khối tự trị cực kỳ vững chắc, nghiêm ngặt và không có kẽ hở. Thế nhưng, khi mầm mống của sự ích kỷ và phản bội xuất hiện, hệ thống tàn bạo này cũng nhanh chóng trở nên rời rạc, mất kiểm soát và tự sụp đổ từ bên trong.
Một kịch bản tròn trịa
Một điểm cộng đáng ghi nhận của Trại Buôn Người là cấu trúc kịch bản được xây dựng tương đối tròn trịa. Bộ phim không để lại cảm giác chưng hửng hay hụt hẫng cho người xem sau khi kết thúc. Biên kịch đặt ra nhiều mảnh đời, nhiều vấn đề nhưng đã đưa ra lời giải thích rõ ràng cho tất cả. Từ những nhân vật chính diện cho đến tuyến phụ, ai phải chịu mất mát đau thương, ai phải bỏ mạng nơi xứ người, ai may mắn sống tiếp và phe phản diện phải trả giá ra sao đều có câu trả lời, không có tình trạng đầu voi đuôi chuột hay bỏ ngỏ các nút thắt then chốt.
ẢNh: NSX
Dù phải thừa nhận rằng cách khai thác câu chuyện và mánh lới lừa đảo của phim nhìn chung vẫn tương đối dễ đoán, không quá mới mẻ nhưng chính sự tròn trịa trong cách tháo gỡ nút thắt đã mang lại cảm giác thỏa mãn cho số đông. Bộ phim chấp nhận chọn một hướng đi an toàn về mặt cấu trúc để đổi lấy một cái kết hợp lý và trọn vẹn.
Tuy nhiên, nếu phải chỉ ra điểm "sượng" nhất trong mạch phim thì đó chính là việc lạm dụng các phân cảnh hồi tưởng (flashback). Ý đồ của đạo diễn khi chèn liên tục các đoạn ký ức quá khứ của nạn nhân có lẽ là nhằm mục đích tăng những phân cảnh có thể lôi kéo được sự đồng cảm, đẩy cao cảm xúc và lấy nước mắt người xem. Song, việc lạm dụng này vô tình khiến mạch phim sinh tồn đang kịch tính, căng thẳng bỗng dưng bị ngắt quãng, tạo cảm giác hơi sến súa và làm tụt dốc cảm xúc.
Ảnh: NSX
Chấm điểm: 3.5/5
Nhìn tổng thể, Trại Buôn Người là một tác phẩm điện ảnh Việt Nam chỉn chu, dũng cảm và gai góc khi dám nhìn thẳng vào những mảng tối nhức nhối của xã hội. Dù vẫn còn tồn tại một vài hạn chế trong cách đẩy đưa cảm xúc nhưng bộ phim đã hoàn thành tốt vai trò của mình trong việc mang đến một trải nghiệm sinh tồn nghẹt thở. Sự nghiêm túc trong khâu dàn dựng các đại cảnh quy mô kỷ lục, tư duy hành động thực tế cùng thông điệp sâu sắc về tình người và sự đoàn kết được thể hiện bằng hành động thay vì rao giảng đạo lý càng giúp tác phẩm tạo được dấu ấn riêng biệt.
Sự bùng nổ về mặt doanh thu ngay trong ngày đầu ra mắt là một phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực lăn xả của toàn bộ ê-kíp. Đối với những khán giả đang tìm kiếm một tác phẩm hành động nặng đô, chân thực và có sức nặng về mặt nội dung thì đây chắc chắn là một lựa chọn rất đáng để ra rạp trải nghiệm.
.jpg)
.jpg)
